Καρκίνος και ασφάλιση: Το «δικαίωμα στη λήθη» γίνεται νόμος – Οι παρεμβάσεις της ΠΟΑΔ και τι αλλάζει από 20 Νοεμβρίου
Μια σημαντική αλλαγή με έντονο κοινωνικό αλλά και ασφαλιστικό αποτύπωμα τίθεται σε εφαρμογή από τις 20 Νοεμβρίου 2026, καθώς αποκτά πλέον δεσμευτικό χαρακτήρα στην Ελλάδα το αποκαλούμενο «δικαίωμα στη λήθη» για ανθρώπους με ιστορικό καρκίνου.
Με τον Ν. 5317/2026, ο οποίος δημοσιεύθηκε στο ΦΕΚ Α’ 108/10.07.2026, ενσωματώθηκε στο ελληνικό δίκαιο η σχετική πρόβλεψη της ευρωπαϊκής Οδηγίας (ΕΕ) 2023/2225 για την καταναλωτική πίστη. Η νέα διάταξη προβλέπει ότι, όταν έχουν περάσει πέντε χρόνια από την ολοκλήρωση της θεραπείας, δεν επιτρέπεται πλέον να χρησιμοποιούνται προσωπικά δεδομένα που αφορούν προηγούμενη διάγνωση ογκολογικής νόσου για τους σκοπούς ασφαλιστικής σύμβασης η οποία συνδέεται με σύμβαση πίστωσης.
Η εξέλιξη επανήλθε σήμερα στο προσκήνιο, μετά τη συνάντηση του υπουργού Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών Κυριάκου Πιερρακάκη και του υπουργού Ανάπτυξης Τάκη Θεοδωρικάκου με τον πρόεδρο της Ελληνικής Ομοσπονδίας Καρκίνου (ΕΛΛΟΚ), Γιώργο Καπετανάκη. Όπως επισημάνθηκε, στόχος είναι να περιοριστούν οι διακρίσεις και οι δυσανάλογες οικονομικές επιβαρύνσεις που μπορεί να αντιμετωπίζουν άνθρωποι οι οποίοι έχουν ξεπεράσει τον καρκίνο όταν επιχειρούν να αποκτήσουν πρόσβαση σε χρηματοοικονομικά προϊόντα.
Τι ακριβώς προβλέπει ο νέος νόμος
Η παρ. 4 του άρθρου 16 του Ν. 5317/2026 είναι σαφής: μετά την παρέλευση πενταετίας από την ολοκλήρωση της θεραπείας, τα δεδομένα που συνδέονται με προηγούμενη διάγνωση καρκίνου δεν μπορούν να χρησιμοποιούνται για ασφαλιστική σύμβαση συνδεδεμένη με σύμβαση πίστωσης.
Πρόκειται για μία κρίσιμη διευκρίνιση: η συγκεκριμένη νομοθετική πρόβλεψη δεν αφορά αυτομάτως το σύνολο των ασφαλιστηρίων ζωής ή υγείας, αλλά το πεδίο της ασφάλισης που συνδέεται με συμβάσεις καταναλωτικής πίστωσης.
Στην πράξη, ένας άνθρωπος που έχει ολοκληρώσει την ογκολογική θεραπεία του και έχει περάσει η προβλεπόμενη πενταετία δεν θα πρέπει να βρίσκεται αντιμέτωπος με δυσμενέστερη ασφαλιστική αντιμετώπιση στο συγκεκριμένο πεδίο εξαιτίας μιας ασθένειας που ανήκει πλέον στο παρελθόν του.
Η ευρωπαϊκή Οδηγία άφηνε στα κράτη-μέλη τη δυνατότητα να καθορίσουν το σχετικό χρονικό διάστημα, με ανώτατο όριο τα 15 χρόνια από το τέλος της θεραπείας. Η Ελλάδα επέλεξε το σαφώς μικρότερο όριο των πέντε ετών.
Τι σημαίνει «δικαίωμα στη λήθη»
Η έννοια του «δικαιώματος στη λήθη» είναι ευρύτερη από τη συγκεκριμένη ασφαλιστική εφαρμογή της.
Όπως αναλύει η καθηγήτρια Λίλιαν Μήτρου στο Syntagma Watch, πρόκειται κατ’ ουσίαν για το δικαίωμα ενός προσώπου να μην ανασύρεται διαρκώς το παρελθόν του και να μην εξακολουθούν παλαιότερες πληροφορίες να καθορίζουν επ’ αόριστον τη σημερινή του ζωή. Συνδέεται με τον έλεγχο του ατόμου πάνω στις πληροφορίες που το αφορούν και με τη δυνατότητά του να προχωρήσει στη ζωή του χωρίς ένα γεγονός του παρελθόντος να λειτουργεί μονίμως εις βάρος του.
Στην περίπτωση των ανθρώπων που έχουν επιβιώσει από καρκίνο, η φιλοσοφία αυτή αποκτά πολύ συγκεκριμένη οικονομική διάσταση. Ένας άνθρωπος μπορεί να έχει ολοκληρώσει επιτυχώς τη θεραπεία του εδώ και χρόνια, αλλά το προηγούμενο ιατρικό ιστορικό του να συνεχίζει να λειτουργεί ως παράγοντας αποκλεισμού ή σημαντικής επιβάρυνσης κατά την πρόσβασή του σε χρηματοοικονομικές υπηρεσίες.
Ακριβώς αυτή την πραγματικότητα αναγνώρισε και η ΕΕ. Στην αιτιολογική σκέψη 48 της Οδηγίας 2023/2225 σημειώνεται ότι πολλοί επιζώντες από καρκίνο, ακόμη και μετά από μακροχρόνια ύφεση της νόσου, αντιμετωπίζουν δυσμενή μεταχείριση και ιδιαίτερα υψηλά ασφάλιστρα κατά την πρόσβαση σε χρηματοοικονομικές υπηρεσίες.
Η ΠΟΑΔ και μια προσπάθεια που προηγήθηκε του νόμου
Η σημερινή νομοθετική κατοχύρωση έχει ιδιαίτερη σημασία και για την ελληνική ασφαλιστική διαμεσολάβηση, καθώς το θέμα του «δικαιώματος στη λήθη» δεν εμφανίστηκε τώρα για πρώτη φορά στην ατζέντα της αγοράς.
Η Πανελλήνια Ομοσπονδία Ανεξάρτητων Ασφαλιστικών Διαμεσολαβητών (ΠΟΑΔ) έχει ασχοληθεί συστηματικά με το ζήτημα τα προηγούμενα χρόνια, τόσο σε εθνικό όσο και σε ευρωπαϊκό επίπεδο.
Η Ομοσπονδία, η οποία συμμετέχει στο BIPAR, την Ευρωπαϊκή Ομοσπονδία Ασφαλιστικών Διαμεσολαβητών, είχε στηρίξει την προσπάθεια της Ελληνικής Ομοσπονδίας Καρκίνου και είχε καταθέσει σχετική γνωμοδότηση στο BIPAR στο πλαίσιο της ευρωπαϊκής συζήτησης για το «Right to be Forgotten». Η συγκεκριμένη εμπλοκή είχε μάλιστα αναδειχθεί δημόσια ήδη κατά τις εκδηλώσεις για τα 40 χρόνια της ΠΟΑΔ.
Παράλληλα, σύμφωνα με δημοσιευμένες αναφορές, εκπρόσωποι της ΠΟΑΔ συμμετείχαν από το 2023 στη διαδικασία γνωμοδοτήσεων για το ζήτημα, ενώ τον Μάρτιο του 2024 ΠΟΑΔ, Ελληνική Ομοσπονδία Καρκίνου και Ένωση Ασφαλιστικών Εταιριών Ελλάδος συνέβαλαν στην προσπάθεια που οδήγησε στην εφαρμογή Κώδικα Δεοντολογίας για το «δικαίωμα στη λήθη» στην ελληνική ασφαλιστική αγορά.
Το ίδιο το BIPAR είχε τοποθετήσει επίσημα το ζήτημα στις ευρωπαϊκές του προτεραιότητες, υποστηρίζοντας την ανάγκη πρόσβασης των καταναλωτών σε ασφαλιστική κάλυψη, με ένα πλαίσιο που θα είναι παράλληλα εφαρμόσιμο από την ασφαλιστική αγορά.
Με ανακοίνωσή της στις 10 Αυγούστου, μετά την ψήφιση του Ν. 5317/2026, η ΠΟΑΔ εξέφρασε την ικανοποίησή της για την εξέλιξη, υπογραμμίζοντας ότι είχε εργαστεί για την προώθηση του αιτήματος σε συνεργασία με τους Ευρωπαίους συναδέλφους της στο BIPAR.
Από την εθελοντική δέσμευση στον υποχρεωτικό κανόνα
Αυτό είναι ίσως και το σημαντικότερο στοιχείο της σημερινής εξέλιξης.
Οι πρωτοβουλίες που είχαν προηγηθεί στην ασφαλιστική αγορά δημιούργησαν ένα πρώτο πλαίσιο αυτοδέσμευσης και ευαισθητοποίησης. Με τον νέο νόμο όμως, το ζήτημα περνά πλέον από το επίπεδο της εθελοντικής πρακτικής στο επίπεδο της υποχρεωτικής εφαρμογής, τουλάχιστον για τις ασφαλιστικές συμβάσεις που εμπίπτουν στο πεδίο της καταναλωτικής πίστης.
Η εφαρμογή των σχετικών διατάξεων του Μέρους Α’ του Ν. 5317/2026 αρχίζει στις 20 Νοεμβρίου 2026.
Και η συζήτηση πιθανότατα δεν ολοκληρώνεται εδώ. Ήδη η κυβερνητική πλευρά έχει δηλώσει ότι επόμενος στόχος είναι η περαιτέρω διεύρυνση του δικαιώματος στη λήθη, πέρα από το σημερινό πεδίο εφαρμογής.
Για την ασφαλιστική αγορά, η εξέλιξη αποτελεί ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα του τρόπου με τον οποίο η κοινωνική διάσταση της ασφάλισης, η προστασία των προσωπικών δεδομένων και η τεχνική αξιολόγηση του κινδύνου καλούνται να βρουν μια νέα ισορροπία. Και για την ασφαλιστική διαμεσολάβηση αποτελεί παράλληλα υπενθύμιση ότι η συμμετοχή των επαγγελματικών φορέων στις ευρωπαϊκές θεσμικές διαδικασίες μπορεί, σε βάθος χρόνου, να οδηγήσει σε απτές αλλαγές για τους ασφαλισμένους.
Ακολουθήστε μας στο Google News στο Facebook και το Instagram και δείτε τα video μας στο TikTok
232047
