Βασίλης Τερζής: Πολιτιστικοί σύλλογοι, σωματεία, σχολές χορού, πρόβα ή μάθημα, δάσκαλος ή «γυμναστής»;;;

Εισήγηση του καθηγητή Φυσικής Αγωγής Βασίλη Τερζή, στο 1ο Πανελλήνιο Συνέδριο της Π.Ε.Δ.ΔΗ.Χ. (Πανελλήνια Ένωση Δασκάλων Δημοτικού Χορού), που πραγματοποιήθηκε στη Λάρισα από τις 30 Οκτωβρίου έως την 1η Νοεμβρίου, με θέμα: Πολιτιστικοί σύλλογοι, σωματεία, σχολές χορού, πρόβα ή μάθημα, δάσκαλος ή «γυμναστής;;;»

Από το 1987 διδάσκω Ελληνικό Παραδοσιακό Χορό.
Στο 1ο Πανελλήνιο Συνέδριο της Π.Ε.Δ.ΔΗ.Χ. (Πανελλήνια Ένωση Δασκάλων Δημοτικού Χορού), είχα την ευκαιρία, μεταξύ άλλων,
να εισηγηθώ, σε ένα τετράλεπτο, το παρακάτω θέμα. Δε χρησιμοποίησα καμία βιβλιογραφική αναφορά. Βιβλιογραφία αποτέλεσε η πολυετής διδακτική εμπειρία και όλες οι προσλαμβάνουσες μέσα από αυτή την αμφίδρομη διαδικασία.

ΘΕΜΑ: Πολιτιστικοί σύλλογοι, σωματεία, σχολές χορού, πρόβα ή μάθημα, δάσκαλος ή «γυμναστής;;;»

Αξιότιμοι σύνεδροι, κυρίες και κύριοι, ξεκινώ την εισήγησή μου φέρνοντας στο μυαλό τον ίδιο τον τίτλο του Συνεδρίου μας:
«Ο Δάσκαλος στη σύγχρονη εποχή: φορέας παράδοσης, παιδείας, ύφους, σκηνικής επιτέλεσης και ψηφιακών προκλήσεων».
Όλοι μας έχουμε διαβάσει ή έχουμε δει και ίσως κάποιοι από εμάς έχουμε φορέσει, εκείνο το δημοφιλές μπλουζάκι με το σύνθημα:
«Δε μπορώ, έχω πρόβα!». Μια έξυπνη ατάκα, που αποτυπώνει μια καθημερινή πραγματικότητα.
Για την πλειοψηφία των μελών ενός πολιτιστικού συλλόγου συνήθως μεταφράζεται με την παρουσία σε μια αίθουσα με σκοπό την εκμάθηση και την επανάληψη μιας σειράς παραδοσιακών χορών, σε κάποιες περιπτώσεις και τραγουδιών.
Πρόβα, αυτό βιώνουν, αυτό αισθάνονται.
Πρόβα!!!
Στους όρους των τεχνών, στο θέατρο, το τραγούδι, το σύγχρονο χορό, η πρόβα ορίζεται ως μια προπαρασκευαστική διαδικασία εξάσκησης, συντονισμού, διόρθωσης και βελτίωσης. Είναι μια δοκιμή πριν από ένα γεγονός, μια παράσταση.
Πρόβα λοιπόν;;;

Εδώ ακριβώς εντοπίζεται η πρώτη μεγάλη πρόκληση:
Συχνά, με την έναρξη της χρονιάς σε συλλόγους και σωματεία, η σκέψη πολλών «δασκάλων» (επιτρέψτε μου τα εισαγωγικά) εγκλωβίζεται αποκλειστικά στο τελικό αποτέλεσμα. Στοχεύουν στην καλοκαιρινή ή ετήσια παράσταση, στις επικείμενες εκδηλώσεις, στην ανάγκη παρουσίασης προγραμμάτων που πρέπει πάση θυσία να είναι καινούργια, πρωτότυπα και διαφορετικά!!!
Σε άλλες περιπτώσεις, η διδασκαλία μετατρέπεται σε μια στεγνή, διεκπεραιωτική διαδικασία, που αποτιμάται απλώς με την ώρα,
την εβδομάδα, το μήνα ή τη σεζόν.

Σε αυτό το σημείο οφείλουμε να θέσουμε ορισμένα κρίσιμα ερωτήματα:
• Ποια είναι η πραγματική πρακτική του παραδοσιακού χορού σήμερα;
• Με ποια αφορμή επιτελείται και ποια είναι η λειτουργία του;
• Ποιους σκοπούς εξυπηρετεί και ποια είναι τα ουσιαστικά οφέλη του;

Η αλήθεια είναι ότι ο παραδοσιακός χορός έχει αποκοπεί από το φυσικό και φυσιολογικό του περιβάλλον. Μεταφέρθηκε από το αυθόρμητο βίωμα στο τυποποιημένο πλαίσιο. Στην καλύτερη περίπτωση, αντιμετωπίζεται ως μια αξιόλογη καλλιτεχνική πρόταση… «Η Παράσταση».
Από εκεί και πέρα συχνά υποβιβάζεται σε φολκλορικό θέαμα, σε μια απλή μορφή ψυχαγωγίας ή γυμναστικής,
σε τουριστικό προϊόν και εμπορική πράξη. Μετατρέπεται σε ένα ετερόκλητο συμπλήρωμα, σε μια «μόδα» της εποχής. Για κάποιους ένας τρόπος για να ζεις. Θέλω να το ξεκαθαρίσω, δεν είμαι αντίθετος με τον επαγγελματία δάσκαλο· αντιθέτως, είμαι σθεναρά υποστηρικτής του.
Ποιος είναι όμως ο πραγματικός επαγγελματίας;
Το μυαλό μας πηγαίνει αυθόρμητα σε αυτόν που αμείβεται.
Αλλά γιατί αμείβεται; Επειδή διοργανώνει παραστάσεις, επειδή σκηνοθετεί, τραγουδά, χορεύει, κατασκευάζει, καθαρίζει, συντονίζει εκδρομές, συμμετοχές σε φεστιβάλ, σε γλέντια;
Ο Δάσκαλος πρώτα και πάνω από όλα κάνει Μάθημα…
Είναι, όπως αναφέρει και ο τίτλος του συνεδρίου μας, ο πρωταρχικός φορέας παράδοσης, παιδείας, γνώσης και ήθους. Είναι ένα πρότυπο. Η σκηνική επιτέλεση εάν έρθει στη συνέχεια είναι ένα φυσικό επακόλουθο και όχι ο αυτοσκοπός.
Στον αθλητισμό λέμε προπονητής ή Coach;
Ο πρώτος είναι ο εκπαιδευτής, αυτός που γυμνάζει, διδάσκει τεχνικές δεξιότητες και βελτιώνει τη φυσική κατάσταση.
Ο δεύτερος, είναι αυτός που διαμορφώνει χαρακτήρα, προσωπικότητα, συμπεριφορές και φιλοσοφία. Είναι αυτός που εμπνέει τις αρχές και το ήθος, θέτει κανόνες χωρίς να τους επιβάλλει, και δημιουργεί πρότυπα, τρόπο και στάση ζωής. Ορισμένοι χαρισματικοί άνθρωποι καταφέρνουν να είναι και τα δύο. Το πρώτο, το τεχνικό κομμάτι, είναι το πιο εύκολο. Το δεύτερο απαιτεί κόπο, βαθιά γνώση, συνεχή εκπαίδευση, παιδεία, ψυχικά αποθέματα, ανθεκτικότητα, πνευματικό ορίζοντα, αγάπη. Απαιτεί ταλέντο. Κάποιοι γεννιούνται με αυτό, άλλοι το κατακτούν στην πορεία και πολλοί, δυστυχώς, χάνονται.

Αν καταφέρουμε ως εκπαιδευτές να προσεγγίσουμε αυτό το δεύτερο επίπεδο, τότε κάθε συνάντηση στην αίθουσα θα είναι για εμάς
και τους μαθητές μας μια μικρή ανακάλυψη του εαυτού μας. Μια διαδικασία αυτογνωσίας και αυτοβελτίωσης. Αυτά τα μικρά ταξίδια σε ενδότερους κόσμους, άγνωστους αλλά γοητευτικούς, μια πραγματική ευλογία, μια αποκάλυψη.
Ο χορός πέρα, έξω και πάνω από τα βήματα!!!
Αυτό, είναι Μάθημα…

Εσύ εάν δε μπορείς ή δε θέλεις
να γίνεις αυτός ο Δάσκαλος,
συνέχισε τουλάχιστον, όσο καλύτερα μπορείς,
να κάνεις σωστά πρόβα!!!
Σας ευχαριστώ…