Τι κερδίζει κανείς όταν διαβάζει βιβλία για ευχαρίστηση
Το να κάθεσαι και να εστιάζεις σε ένα βιβλίο που πραγματικά ανυπομονείς να ανοίξεις μπορεί να έχει σημαντικά οφέλη για τον εγκέφαλο.
Είναι η πρώτη φορά που ανοίγει το βιβλίο, η ανυπομονησία που αισθάνεται κανείς διαβάζοντας το οπισθόφυλλο, η αίσθηση πως, από λεπτό σε λεπτό, πρόκειται να μεταφερθεί σε έναν άλλο κόσμο. Όλα τα παραπάνω – και πολλά περισσότερα – βρίσκονται κάτω από την ομπρέλα του να διαβάζει κανείς για ευχαρίστηση.
Τις τελευταίες δύο δεκαετίες, βέβαια, για να περάσουμε σε μία από τις μεγαλύτερες αγορές στον κόσμο, ο αριθμός των Αμερικανών που διαβάζουν για ευχαρίστηση μειώνεται σταθερά. Παρόμοιες τάσεις παρατηρούνται στο Ηνωμένο Βασίλειο, με το ποσοστό των ανθρώπων που διαβάζουν τακτικά να μειώνεται κατά 8% την τελευταία δεκαετία περίπου.
· 10 βιβλία που ανυπομονούμε να διαβάσουμε το φθινόπωρο
Αυτό μπορεί να μοιάζει με μια ασήμαντη, έστω και ελαφρώς καταθλιπτική παρενέργεια του ότι η προσοχή των ανθρώπων ανήκει πλέον στις οθόνες. Ωστόσο, μια νέα μελέτη που δημοσιεύτηκε στο Psychological Medicine υποδηλώνει ότι η ανάγνωση για ευχαρίστηση – το να κάθεσαι και να εστιάζεις σε ένα βιβλίο που πραγματικά ανυπομονείς να ανοίξεις – μπορεί να έχει σημαντικά οφέλη για τον εγκέφαλο και την ευεξία σου.
Ο ρόλος της παιδικής ηλικίας
Η ανάγνωση έχει αποτέλεσμα από πολύ μικρή ηλικία, λέει η Μπάρμπαρα Σαχακιάν, ομότιμη καθηγήτρια κλινικής νευροψυχολογίας στο Πανεπιστήμιο του Κέιμπριτζ στο Ηνωμένο Βασίλειο και συγγραφέας της νέας μελέτης. Εκείνη και οι συνάδελφοί της διαπίστωσαν ότι 10.000 παιδιά στις ΗΠΑ που άρχισαν να διαβάζουν για ευχαρίστηση νωρίς στη ζωή τους ήταν καλύτερα προσαρμοσμένα αργότερα, ανεξάρτητα από το κοινωνικοοικονομικό τους υπόβαθρο. «Είχαν καλύτερη γνωστική λειτουργία, είχαν μειωμένα συμπτώματα προβλημάτων ψυχικής υγείας, είχαν καλύτερη προσοχή», λέει. Επίσης, περνούσαν λιγότερο χρόνο στις οθόνες, κοιμόντουσαν περισσότερο και είχαν καλύτερες επιδόσεις στο σχολείο.
Αλλά η ανάγνωση για ευχαρίστηση δεν πρέπει να σταματά στην παιδική ηλικία. Μελέτες για τις συνήθειες ανάγνωσης των ενηλίκων δείχνουν επίσης οφέλη. Στην ανασκόπηση, οι συγγραφείς σημειώνουν ότι οι αναγνώστες συχνά αναφέρουν σε έρευνες ότι αισθάνονται λιγότερο μόνοι αφού διαβάσουν. «“Με έκανε να νιώθω πιο συνδεδεμένος με τους άλλους. Με έκανε να κατανοώ καλύτερα την οπτική γωνία των άλλων ανθρώπων και μου έδωσε περισσότερη ενσυναίσθηση”. Αυτό εμφανίζεται συχνά στις έρευνες», λέει η Σαχακιάν.
Υπάρχουν μελέτες νευροαπεικόνισης που υποστηρίζουν αυτό το εύρημα, συνεχίζει. «Όταν διαβάζεις μυθοπλασία, ιδιαίτερα ιστορίες που είναι πλούσιες σε κοινωνικό περιεχόμενο, ενεργοποιούνται περιοχές στον εγκέφαλο που ξέρουμε ότι εμπλέκονται στην κοινωνική γνωστική λειτουργία, περιοχές που εμφανίζονται πάντα όταν κάνεις μελέτες για τη θεωρία του νου ή την κατανόηση πραγμάτων από την οπτική γωνία άλλων ανθρώπων».
Οι έρευνες υποδεικνύουν επίσης σύνδεση με τη μείωση του στρες. «Όσον αφορά τη μείωση του στρες, φαίνεται να συμβαίνει πολύ γρήγορα», λέει η Σαχακιάν. «Αν βυθιστείς σε ένα βιβλίο, τότε το μυαλό και η προσοχή σου εστιάζουν πραγματικά στην ανάγνωση και στο περιεχόμενο, πράγμα που σημαίνει ότι η προσοχή σου αποσπάται από άλλα πράγματα. Δεν αρχίζεις να αναμασάς προβλήματα που έχεις… τα ξεχνάς όλα αυτά. Επομένως, από αυτή την άποψη, μοιάζει λίγο με τον διαλογισμό, επειδή η προσοχή είναι τόσο εστιασμένη».
Τα οφέλη της ανάγνωσης σε μεγαλύτερη ηλικία
Μερικές από τις έρευνες που η Σαχακιάν βρίσκει πιο συναρπαστικές εστιάζουν στις συνήθειες ανάγνωσης των ηλικιωμένων. Αναφέρεται σε μια μελέτη στην Ταϊβάν που παρακολούθησε άτομα άνω των 64 ετών για 14 χρόνια. «Τα άτομα που διάβαζαν έστω και μία φορά την εβδομάδα είχαν σημαντικά μειωμένο κίνδυνο γνωστικής εξασθένησης κατά τη διάρκεια αυτής της 14ετούς περιόδου, και σημαντικό είναι ότι αυτό δεν σχετιζόταν με το επίπεδο εκπαίδευσης», λέει. «Αυτό που είναι τόσο καλό με την ανάγνωση είναι ότι λαμβάνεις αυτά τα οφέλη ανεξάρτητα από το κοινωνικοοικονομικό υπόβαθρο ή το επίπεδο εκπαίδευσης. Θα βελτιώσει τον εγκέφαλό σου. Θα βελτιώσει τη γνωστική σου λειτουργία. Θα βελτιώσει την ευεξία σου».
Αν έχει περάσει καιρός από την τελευταία φορά που διάβασες για ευχαρίστηση, δεν χρειάζεται να ξεκινήσεις με τον «Πόλεμο και Ειρήνη». Η ανάγνωση αποδίδει καλύτερα όταν σχετίζεται με κάτι που σε ενδιαφέρει πραγματικά, λέει η Σαχακιάν. Δοκίμασε ένα περιοδικό ή ένα βιβλίο σχετικό με ένα χόμπι ή ένα ιδιαίτερο ενδιαφέρον για να ξεκινήσεις.
Μετράνε τα audiobooks;
Δεν υπάρχουν πολλές έρευνες για την απόκριση του σώματος στην ακρόαση audiobooks, οπότε οι τάσεις είναι λιγότερο σαφείς. Μια μελέτη διαπίστωσε ότι οι φοιτητές που μελέτησαν γραπτό υλικό τα πήγαν καλύτερα σε ένα κουίζ αργότερα από τους φοιτητές που άκουσαν το υλικό σε ένα podcast, υποδηλώνοντας ότι η πρόσληψη γεγονότων μέσω των αυτιών μπορεί να δυσκολέψει την αφομοίωσή τους.
· Μετράνε ή όχι τα audiobooks στα βιβλία που έχουμε διαβάσει;
Ίσως πιο σημαντικό, όσον αφορά την ανάγνωση για ευχαρίστηση, οι άνθρωποι συχνά ακούνε audiobooks ενώ κάνουν κάτι άλλο – όπως οδήγηση, κηπουρική ή πλύσιμο πιάτων. Αυτό υποδηλώνει, λέει η Σαχακιάν, ότι δεν παράγουν το ίδιο αίσθημα βύθισης που προσφέρει η ανάγνωση κειμένου.
232047
