Τι προβλέπει το νέο ειδικό χωροταξικό πλαίσιο των ΑΠΕ για την εκμετάλλευση του γεωθερμικού δυναμικού
Γράφει ο Απόστολος Αρβανίτης
Προϊστάμενος Τμήματος Γεωθερμίας και Ιαματικών Φυσικών Πόρων στην εταιρεία Ελληνική Αρχή Γεωλογικών και Μεταλλευτικών Ερευνών – ΕΑΓΜΕ
Οι αναφορές στη γεωθερμία και την εκμετάλλευση του γεωθερμικού δυναμικού αποτυπώνονται στα κάτωθι Άρθρα:
Άρθρο 2
Ορισμοί
Για την εφαρμογή της παρούσας απόφασης, οι όροι που χρησιμοποιούνται στις διατάξεις του έχουν την ακόλουθη έννοια:
1. Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας (ΑΠΕ): Οι ανανεώσιμες μη ορυκτές πηγές ενέργειας, όπως η αιολική ενέργεια, η ηλιακή (ηλιακή θερμική και ηλιακή φωτοβολταϊκή) ενέργεια, η γεωθερμική ενέργεια, η ωσμωτική ενέργεια, ενέργεια του περιβάλλοντος, παλιρροϊκή, κυματική και λοιπές μορφές ενέργειας των ωκεανών, η θαλάσσια ενέργεια, η υδροηλεκτρική ενέργεια, η ενέργεια από βιομάζα, από τα εκλυόμενα στους χώρους υγειονομικής ταφής αέρια, από τα αέρια που παράγονται σε μονάδες επεξεργασίας λυμάτων και από τα βιοαέρια σύμφωνα με το άρθρο 2 του ν. 3468/2006 (Α’ 129)…
5. Γεωθερμικές εγκαταστάσεις: Εγκαταστάσεις έρευνας γεωθερμικού δυναμικού και παραγωγής ενέργειας από γεωθερμικά ρευστά, γεωτρήσεις, ερευνητικές παραγωγικές και επανέγχυσης, καθώς και δίκτυα γεωθερμικού ρευστού…
22. Περιοχές προτεραιότητας: Συγκεκριμένες περιοχές, είτε στην ξηρά είτε στη θάλασσα, που είναι ιδιαίτερα πρόσφορες για την εγκατάσταση σταθμών παραγωγής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές πλην των αιολικών σταθμών.
23. Περιοχές επιτάχυνσης ΑΠΕ (Renewables acceleration areas): Συγκεκριμένες τοποθεσίες ή περιοχές που χαρακτηρίζονται ως ιδιαίτερα κατάλληλες για την εγκατάσταση σταθμών παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές κατά τον ορισμό της Οδηγίας (ΕΕ) 2023/2413 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 18ης Οκτωβρίου 2023 και του άρθρου 9 του ν. 5299/2026 (Α’ 67) [βλ. Νόμο 5299/2026 σε 🔗 https://search.et.gr/el/fek/?fekId=798448] ….
Άρθρο 21
Περιοχές προτεραιότητας και περιοχές επιτάχυνσης
1. Βάσει του ν. 4602/2019 (Α’ 45) [βλ. Νόμο 4602/2019 σε 🔗https://search.et.gr/el/fek/?fekId=567893] και της διάκρισης των γεωθερμικών πεδίων σε εθνικού και τοπικού ενδιαφέροντος, ορίζονται ως περιοχές προτεραιότητας για την ηλεκτροπαραγωγή από γεωθερμία τα γεωθερμικά πεδία εθνικού ενδιαφέροντος, υφιστάμενα ή νέα, καθώς και οι περιοχές που το Ελληνικό Δημόσιο εκμισθώνει το δικαίωμα έρευνας γεωθερμικού δυναμικού.
2. Ορίζονται ως περιοχές κατάλληλες για την αξιοποίηση της γεωθερμίας, κάθε χαρακτηρισμένο γεωθερμικό πεδίο καθώς και τα πεδία ήπιας ενθαλπίας Εθνικού ή τοπικού ενδιαφέροντος. Στα γεωθερμικά πεδία προωθείται η αξιοποίηση του δυναμικού για χρήσεις όπως θέρμανση ιχθυοκαλλιεργειών, θερμοκηπιακές καλλιέργειες, ξήρανση αγροτικών προϊόντων, θέρμανση και ψύξη κατοικιών, αφαλάτωση νερού, θέρμανση κολυμβητηρίων, λειτουργία λουτροθεραπευτικών εγκαταστάσεων κ.ά.
3. Περιοχές επιτάχυνσης δύναται να είναι υποσύνολο των περιοχών προτεραιότητας του παρόντος άρθρου.
4. Όσον αφορά τα δίκτυα μεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας, ως περιοχές επιτάχυνσης θα καθορίζονται εκείνες που είναι αναγκαίες για την υλοποίηση των απαιτούμενων δικτύων διασύνδεσης με τους σταθμούς που πρόκειται να αναπτυχθούν στις ανωτέρω περιοχές επιτάχυνσης.
5. Τα κριτήρια χωροθέτησης των περιοχών προτεραιότητας για τη χωροθέτηση εγκαταστάσεων εκμετάλλευσης της ενέργειας από γεωθερμία ορίζονται βάσει του άρθρου 9 του ν. 5299/2026 [βλ. Νόμο 5299/2026 σε 🔗https://search.et.gr/el/fek/?fekId=798448].
Άρθρο 22
Περιοχές αποκλεισμού
1. Ορίζονται οι ακόλουθες περιοχές αποκλεισμού για τη χωροθέτηση εγκαταστάσεων εκμετάλλευσης της γεωθερμικής ενέργειας:
α. Των εγγεγραμμένων μνημείων στον Κατάλογο Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO (core zone και buffer zone), άλλων μείζονος σημασίας αρχαιολογικοί χώροι, ιστορικοί τόποι, αρχαία μνημεία, χαρακτηρισμένα ή αυτοδικαίως προστατευόμενα, καθώς και χαρακτηρισμένα – σύμφωνα με το άρθρο 6 του ν. 4858/2021 – μνημεία μεταγενέστερα του 1830, της παρ. 5,γβ του άρθρου 50 του ν. 4858/2021, θεσμοθετημένες αρχαιολογικές ζώνες προστασίας Α’, σύμφωνα με τα οριζόμενα στον ίδιο νόμο.
[βλ. Νόμο 4858/2021 σε 🔗https://search.et.gr/el/fek/?fekId=581409].
β. Ζώνες απολύτου προστασίας της φύσης και ζώνες προστασίας της φύσης του ν. 1650/1986 (Α’ 160), όπως ισχύει, συμπεριλαμβανομένων των Υγροτόπων Διεθνούς Σημασίας (Υγρότοποι Ραμσάρ).
[βλ. Νόμο 1650/1986 σε 🔗https://search.et.gr/el/fek/?fekId=710009].
γ. Μικροί νησιωτικοί υγρότοποι, όπως οι τελευταίοι καθορίζονται στο από 12-6-2012 π.δ. (Α.Α.Π. 229).
[βλ. το από 12.06.2012 Προεδρικό Διάταγμα (ΦΕΚ 229/ΑΑΠ/19.06.2012) σε 🔗https://search.et.gr/el/fek/?fekId=475679]
δ. Πυρήνες εθνικών δρυμών, κηρυγμένα μνημεία της φύσης και αισθητικά δάση που δεν περιλαμβάνονται στις περιοχές της περ. 2.
ε. Οικότοποι προτεραιότητας των ΕΖΔ του Δικτύου Natura 2000.
στ. Δάση, όπως καθορίζονται σύμφωνα με το π.δ. 32/2016.
[βλ. το Προεδρικό Διάταγμα υπ΄αριθμ. 32 (ΦΕΚ 46/Α/31.03.2016) σε 🔗https://search.et.gr/el/fek/?fekId=532872]
ζ. Περιοχές που έχουν χαρακτηρισθεί ως Τοπία Ιδιαίτερου Φυσικού Κάλλους (ΤΙΦΚ).
η. Περιοχές Άνευ Δρόμων που καθορίζονται με αποφάσεις του Υ.Π.ΕΝ.
θ. Περιοχές εντός σχεδίων πόλεων και ορίων οικισμών προ του 1923 ή κάτω των 2.000 κατοίκων, καθώς και καθορισμένες από τον πολεοδομικό σχεδιασμό Α’ επιπέδου περιοχές προς ένταξη ή επέκταση σχεδίου πόλεως ή ορίου οικισμού για οικιστική χρήση, καθώς και ζώνη πλάτους 500 μέτρων από τα όρια των περιοχών αυτών, με την εξαίρεση περιπτώσεων της παρ. 2 του άρθρου 21.
ι. Π.Ο.Τ.Α. του άρθρου 29 του ν. 2545/1997 (Α’ 254), Περιοχές Οργανωμένης Ανάπτυξης Παραγωγικών Δραστηριοτήτων του τριτογενούς τομέα του άρθρου 10 του ν. 2742/1999 (Α’ 207), λοιποί οργανωμένοι υποδοχείς ανάπτυξης οικιστικών ή/και τουριστικών χρήσεων (ΠΕΡΠΟ/ΠΠΑΙΠ, ΕΣΧΑΣΕ, ΕΣΧΑΔΑ), θεματικά πάρκα και τουριστικοί λιμένες, καθώς και ζώνη πλάτους 500 μέτρων από τα όρια των περιοχών αυτών, με την εξαίρεση περιπτώσεων της παρ. 2 του άρθρου 21.
[Βλ. Νόμο 2545/1997 σε 🔗https://search.et.gr/el/fek/?fekId=750044 και
Νόμο 2742/1999 σε 🔗https://search.et.gr/el/fek/?fekId=197371,
Επεξηγήσεις:
Π.Ο.Τ.Α.: Περιοχές Ολοκληρωμένης Τουριστικής Ανάπτυξης
ΠΕΡΠΟ: Περιοχές Ειδικά Ρυθμιζόμενης Πολεοδόμησης, που θεσμοθετήθηκαν με τον Ν. 2508/1997 και αφορούσαν εκτάσεις εκτός σχεδίου, συνήθως από 50 στρέμματα και άνω, δίνοντας τη δυνατότητα ιδιωτικής πολεοδόμησης
ΠΠΑΙΠ: Περιοχές Περιβαλλοντικής Αναβάθμισης και Ιδιωτικής Πολεοδόμησης, οι οποίες εισήχθησαν με τον Ν. 4280/2014 που μετεξέλιξε τις ΠΕΡΠΟ, και συνδέουν την ιδιωτική πολεοδόμηση με την υποχρέωση περιβαλλοντικής προστασίας και αναβάθμισης της περιοχής
ΕΣΧΑΣΕ: Ειδικό Σχέδιο Χωρικής Ανάπτυξης Στρατηγικής Επένδυσης
ΕΣΧΑΔΑ: Ειδικό Σχέδιο Χωρικής Ανάπτυξης του Δημοσίου Ακινήτου]
ια. Εκτός σχεδίου περιοχές στις οποίες προβλέπεται από τον πολεοδομικό σχεδιασμό Α’ επιπέδου η ανάπτυξη χρήσεων τουρισμού – αναψυχής, καθώς και ζώνη πλάτους 500 μέτρων από τα όρια των περιοχών αυτών, με την εξαίρεση περιπτώσεων της παρ. 2 του άρθρου 21.
ιβ. Ακτές κολύμβησης που περιλαμβάνονται στο πρόγραμμα παρακολούθησης της ποιότητας των υδάτων κολύμβησης που συντονίζεται από το Υ.Π.ΕΝ.
ιγ. Στα τμήματα όπου ασκείται επιφανειακή εκμετάλλευση εντός των μεταλλευτικών και λατομικών χώρων, επιφανειακών και υπόγειων, με την επιφύλαξη πρόβλεψης χωροθέτησης έργων ΑΠΕ που εξυπηρετούν αποκλειστικά τις ενεργειακές ανάγκες της μεταλλευτικής και λατομικής δραστηριότητας.
ιδ. Περιοχές των πηγών υδροληψίας νερού ανθρώπινης κατανάλωσης (περιλαμβάνονται τα φυσικά μεταλλικά νερά και οι πηγές τους) και οι ζώνες προστασίας τους.
ιε. Ζώνες προστασίας ιαματικών πηγών.
2. Λόγω της μοναδικής και σημειακής δυνατότητας χωροθέτησης εγκαταστάσεων εκμετάλλευσης της γεωθερμικής ενέργειας, στην παρούσα απόφαση δεν καθορίζονται εκ των προτέρων ζώνες προστασίας περιμετρικά των λοιπών περιοχών αποκλεισμού, εκτός από αυτές που καθορίζονται στην παρ. 1 για τις οικιστικές περιοχές. Στις περιπτώσεις αυτές, οι ειδικότερες προϋποθέσεις χωροθέτησης των ανωτέρω εγκαταστάσεων εξετάζονται στο πλαίσιο της περιβαλλοντικής αδειοδότησης του έργου, ώστε, με βάση και τις διαθέσιμες τεχνολογίες και τεχνικές, να αντιμετωπίζονται κατά περίπτωση οι ενδεχόμενες επιπτώσεις στο ανθρωπογενές και φυσικό περιβάλλον που προέρχονται από τις σχετικές εκμεταλλεύσεις.
Άρθρο 23
Κανόνες και κριτήρια χωροθέτησης
Για τη χωροθέτηση εγκαταστάσεων εκμετάλλευσης της ενέργειας από γεωθερμία λαμβάνονται υπόψη τα εξής κριτήρια:
1. Στα γεωθερμικά πεδία εθνικού ενδιαφέροντος εφαρμόζονται περιορισμοί χωροθέτησης από κτίρια, υπόγειες και επιφανειακές εκμεταλλεύσεις λατομικών – μεταλλευτικών χώρων, δίκτυα μεταφορών και εξυπηρετήσεων, σημεία υδρομάστευσης και ταμιευτήρων και χώρων διάθεσης/ταφής αποβλήτων, τα αναφερόμενα στον Πίνακα 1 της παρ. 2 του άρθρου 20 του Κανονισμού Γεωθερμικών Εργασιών [υπό στοιχεία ΥΠΕΝ/ΔΑΠ/42138/552/29.4.2021 (Β’1960) υπουργική απόφαση].
[βλ. Κανονισμό Γεωθερμικών Εργασιών σε 🔗https://search.et.gr/el/fek/?fekId=620532]
2. Στα γεωθερμικά πεδία τοπικού ενδιαφέροντος εφαρμόζονται περιορισμοί χωροθέτησης από κτίρια, υπόγειες και επιφανειακές εκμεταλλεύσεις λατομικών – μεταλλευτικών χώρων, δίκτυα μεταφορών και εξυπηρετήσεων, σημεία υδρομάστευσης και ταμιευτήρων και χώρων διάθεσης/ταφής αποβλήτων, τα αναφερόμενα στον Πίνακα 2 της παρ. 3 του άρθρου. 20 του Κανονισμού Γεωθερμικών Εργασιών [υπό στοιχεία ΥΠΕΝ/ΔΑΠ/42138/552/29.4.2021 (Β’1960) υπουργική απόφαση].
[βλ. Κανονισμό Γεωθερμικών Εργασιών σε 🔗https://search.et.gr/el/fek/?fekId=620532]
3. Θα πρέπει να εξετάζεται η δυνατότητα υπογειοποίησης του δικτύου διασύνδεσης μέσης τάσης (συνοδό έργο) σύμφωνα με τις προβλέψεις της νομοθεσίας περιβαλλοντικής αδειοδότησης.
4. Θα πρέπει να διασφαλίζεται η επανεισαγωγή των ρευστών (reinjection).
ΓΕΝΙΚΗ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΗ ΕΠΙ ΤΩΝ ΑΡΘΡΩΝ ΤΟΥ ΕΧΠ-ΑΠΕ ΠΟΥ ΑΦΟΡΟΥΝ ΤΗΝ ΕΚΜΕΤΑΛΛΕΥΣΗ ΤΟΥ ΓΕΩΘΕΡΜΙΚΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ
Από μία πρώτη ανάγνωση των προαναφερθέντων άρθρων του ΕΧΠ-ΑΠΕ, που αφορούν την εκμετάλλευση του γεωθερμικού δυναμικού, προκύπτει ότι είναι αναγκαίες κάποιες διευκρινίσεις, επαναδιατυπώσεις και τροποποιήσεις προκειμένου να αποφευχθούν άδικοι ή υπερβολικοί αποκλεισμοί στη χωροθέτηση γεωθερμικών εγκαταστάσεων, που δεν τεκμηριώνονται επιστημονικά και δεν συνάδουν με τη διεθνή εμπειρία και πρακτική. Η συναίνεση των τοπικών κοινωνιών είναι άκρως απαραίτητη για την αξιοποίηση του γεωθερμικού δυναμικού της χώρας και η σαφής, επαρκής και επιστημονικά τεκμηριωμένη διατύπωση της χωροθέτησης των γεωθερμικών εγκαταστάσεων ενισχύουν την εμπιστοσύνη των κοινωνιών.
Λεπτομερείς παρατηρήσεις και επισημάνσεις επί των ανωτέρω θα παρατεθούν σε νέα ανάρτηση πολύ σύντομα. Απώτερος στόχος είναι το νέο Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο (ΕΧΠ) να συμβάλει στην ορθολογική, περιβαλλοντικά ασφαλή και βιώσιμη εκμετάλλευση του γεωθερμικού δυναμικού και να μην αποτελέσει τροχοπέδη στην αξιοποίησή του.
Ακολουθήστε μας στο Google News στο Facebook και το Instagram και δείτε τα video μας στο TikTok
232047
