Ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή, η αβεβαιότητα και οι επιπτώσεις στην οικονομία
Τι σημαίνει για την Ελλάδα, την Ευρώπη και τον εξαγωγικό ιστό στην Δράμα
Άρθρο Προέδρου Επιμελητηρίου Δράμας Στέφανου Γεωργιάδη:
Η νέα γεωπολιτική κρίση στη Μέση Ανατολή, με επίκεντρο το Ιράν και τις ευρύτερες ισορροπίες στον Περσικό Κόλπο, δεν είναι μια ακόμη περιφερειακή σύγκρουση. Είναι ένας παράγοντας αστάθειας και αβεβαιότητας που διαχέεται σε ολόκληρη την παγκόσμια οικονομία, επηρεάζοντας ενέργεια, μεταφορές, πληθωρισμό, αγροτική παραγωγή, πρώτες ύλες, τρόφιμα και φυσικά τις εξαγωγικές επιχειρήσεις της χώρας μας. Σε μια εποχή όπου η Ευρώπη προσπαθεί να σταθεροποιήσει την οικονομία της μετά την ενεργειακή κρίση του 2022, η νέα ένταση λειτουργεί σαν πολλαπλασιαστής κινδύνου. Η αβεβαιότητα δεν είναι απλώς ψυχολογικός παράγοντας· είναι οικονομικός δείκτης που μεταφράζεται σε κόστος.
Η Ευρώπη βρίσκεται ξανά αντιμέτωπη με ενεργειακό σοκ. Το Στενό του Ορμούζ, από όπου περνά περίπου το 20% του παγκόσμιου πετρελαίου, αποτελεί τον πιο ευαίσθητο κρίκο της παγκόσμιας ενεργειακής αλυσίδας. Κάθε απειλή διακοπής ροών οδηγεί σε άνοδο των τιμών. Σήμερα, οι εκτιμήσεις δείχνουν ότι, σε ήπια κλιμάκωση, το Brent μπορεί να κινηθεί στα 90–110 δολάρια/βαρέλι ενώ σε έντονη, που όλοι απευχόμαστε κλιμάκωση, δεν αποκλείεται άνοδος στα 120–140 δολάρια/βαρέλι. Αυτό σημαίνει ακριβότερη ενέργεια, άρα υψηλότερο κόστος παραγωγής και μεταφορών σε όλη την Ευρώπη.
Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις ο Πληθωρισμός στην Ελλάδα πιθανόν να αυξηθεί από +0,7 έως +1,2 μονάδες, ενώ σε έντονη κλιμάκωση έως +2 μονάδες. Που σημάνει πληθωρισμό τουλάχιστον 3%. Η δε Ανάπτυξη εκτιμούμαι να έχει επιβράδυνση –0,4 έως –0,8 μονάδες, με πιθανότητα μεγαλύτερης πίεσης αν αυξηθεί το ενεργειακό κόστος. Ταυτόχρονα η αβεβαιότητα πλήττει και την ελληνική ναυτιλία με τα ασφάλιστρα πολεμικού κινδύνου να αυξάνονται από 30 έως και 100%, ενώ το κόστος μεταφοράς containers μπορεί να αυξηθεί από 20 έως 40%, και σε δυσμενές σενάριο 50–80%. Αυτές οι αυξήσεις φυσικά μεταφέρονται αναπόφευκτα στο κόστος των ελληνικών προϊόντων.
Ειδικότερα η κρίση δεν επηρεάζει μόνο τη βιομηχανία και τις μεταφορές. Αγγίζει και τον πιο ευαίσθητο τομέα που είναι η αγροτική παραγωγή και τη διατροφή. Η παραγωγή λιπασμάτων εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από το φυσικό αέριο, την αμμωνία, τα νιτρικά άλατα & τις χημικές πρώτες ύλες που προέρχονται από τη Μέση Ανατολή. Λόγω των καταστροφών & με την άνοδο των τιμών ενέργειας και τις διαταραχές στις ροές το κόστος λιπασμάτων μπορεί να αυξηθεί ακόμη και περισσότερο από 25%, ενώ οι καθυστερήσεις στις εισαγωγές δημιουργούν ελλείψεις με τους αγρότες να πιέζονται με υψηλότερο κόστος παραγωγής. Επομένως όταν αυξάνεται το κόστος ενέργειας, μεταφορών, λιπασμάτων, & ζωοτροφών, τότε αναπόφευκτα αυξάνονται και οι τιμές τροφίμων. Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις μας παρατεταμένη κρίση θα επιφέρει αύξηση στις τιμές των βασικών τροφίμων από 5%–20% ενώ τα προϊόντα υψηλής ενεργειακής έντασης (θερμοκήπια, ψύξη, μεταποίηση) ακόμη περισσότερο. Επιπλέον η αβεβαιότητα στις διεθνείς αγορές τροφίμων δημιουργεί επιπλέον πίεση στην εφοδιαστική αλυσίδα.
Θέλω επίσης να αναφέρω ότι οι επιπτώσεις στα πλαστικά προϊόντα και τις χημικές πρώτες ύλες είναι μεγάλες, λόγω των καταστροφών σε εργοστάσια παραγωγής στην μέση ανατολή και την άνοδο του πετρελαίου. Αυτό το κόστος των πρώτων υλών πλαστικών μπορεί να αυξηθεί έως & 30% στο ήπιο σενάριο. Οι χρόνοι παράδοσης επιμηκύνονται και οι επιχειρήσεις αντιμετωπίζουν αυξημένο κόστος παραγωγής και μειωμένα περιθώρια κέρδους. Όπως αντιλαμβάνεστε αυτό επηρεάζει έντονα τις συσκευασίες τροφίμων, τα βιομηχανικά πλαστικά, τα δομικά υλικά & τα διάφορα εξαρτήματα για εξαγωγές. Ο κλάδος των πλαστικών γίνεται έτσι ακόμη πιο ευάλωτος στην αβεβαιότητα των διεθνών αγορών.
Το σημαντικότερο όμως για την περιοχή μας είναι ο κλάδος του μαρμάρου και οι εξαγωγικές επιχειρήσεις. Για την ισχυρή εξαγωγική δραστηριότητα του κλάδου του μαρμάρου της περιοχής μας με τις χιλιάδες θέσεις εργασίας και την τεράστια συμβολή του στο συνολικό ΑΕΠ της Δράμας , η κρίση δεν είναι θεωρητική. Είναι εξόχως επικίνδυνη και με άμεση επίπτωση.
Θα σας αναφέρω τα στοιχεία του φορέα μας σχετικά με τις εξαγωγές μας. Το περσινό διάστημα δηλαδή από 28 Φεβρουαρίου- 16 Απριλίου 2025 το Επιμελητήριο μας εξέδωσε συνολικά 529 πιστοποιητικά καταγωγής για εξαγωγές & για το ίδιο διάστημα από 28 Φεβρουαρίου έως 16 Απριλίου 2026 δυστυχώς μόνο 189 πιστοποιητικά. Ουσιαστικά σταμάτησαν οι εξαγωγές προς Ανατολή και κυρίως του Μαρμάρου. Αυτό αντιλαμβάνεστε ότι είναι εξόχως σοβαρό και αν υπάρξει επιδείνωση τότε ο κλάδος μαρμάρου θα έχει σοβαρά ζητήματα όπως και η περιοχή μας ολόκληρη.
Η εξόρυξη και επεξεργασία μαρμάρου είναι ενεργοβόρες δραστηριότητες που με
την άνοδο των τιμών ενέργειας, το κόστος μπορεί να αυξηθεί από 15–30%. Αν προσθέσουμε την αύξηση του κόστους μεταφοράς, το κόστος logistics, τα ασφάλιστρα και οι καθυστερήσεις τότε έχουμε ακόμη μεγαλύτερη επιβάρυνση στις εξαγωγές. Μεγάλο μέρος των εξαγωγών των επιχειρήσεων μαρμάρου γίνεται στα ΗΑΕ, Σαουδική Αραβία κλπ. Επίσης στην Κίνα έχει μειωθεί γενικώς η δραστηριότητα. Η γεωπολιτική αστάθεια και ο πόλεμος έχει επηρεάσει έντονα τα έργα , έχει επιφέρει καθυστερήσεις πληρωμών, ακυρώσεις παραγγελιών & αναβολή επενδύσεων γενικώς. Μάλιστα τις πρώτες ημέρες του πολέμου είχαμε επιστροφή φορτίων μαρμάρου λόγω αδυναμίας παράδοσης από τα πλοία, με εξαιρετικά μεγάλες επιβαρύνσεις για τις επιχειρήσεις.
Το Επιμελητήριο Δράμας έχει κάνει ήδη παρέμβαση στο Υπουργείο Εθνικής Οικονομίας & Οικονομικών ζητώντας στοχευμένα μέτρα για τον κλάδο του μαρμάρου αλλά και την βιομηχανία γενικότερα. Χρειάζεται σαφώς συλλογική στρατηγική & όχι αποσπασματικές κινήσεις. Μέχρι την λήξη της αβεβαιότητας και την πιθανή αναπροσαρμογή των αγορών για τις επιχειρήσεις Μαρμάρου & την βιομηχανία καθώς και για τον τομέα τροφίμων, με παρέμβαση μου την 23η Μαρτίου 2026, ζήτησα από το ΥΠΕΘΟ και τα συναρμόδια Υπουργεία
Μείωση Ειδικού Φόρου Κατανάλωσης (ΕΦΚ & Προσωρινή μείωση ΦΠΑ στα καύσιμα: από 24% σε 18% με ταυτόχρονα πλαφόν κέρδους σε όλη την εφοδιαστική αλυσίδα ώστε να υπάρξει συνολική μείωση τιμής 0,30-0,40 € /λίτρο
Αναδιάρθρωση δανεισμού επιχειρήσεων: επιμήκυνση αποπληρωμής, περίοδος χάριτος και επιδότηση επιτοκίων, ώστε να υποστηριχθεί η ρευστότητα και η υλοποίηση επενδυτικών σχεδίων.
Στήριξη εξαγωγικών πιστώσεων: κρατικές εγγυήσεις και ενίσχυση ασφάλισης εξαγωγικών πιστώσεων για αγορές υψηλού ρίσκου.
Μείωση κόστους μεταφορών και ασφάλισης: επιδότηση ναύλων, ασφάλιστρων και υποστήριξη logistics για εξαγωγικές και εισαγωγικές επιχειρήσεις.
Μείωση ενεργειακού κόστους για παραγωγή: επιδοτήσεις ηλεκτρικού ρεύματος και φυσικού αερίου, ειδικά τιμολόγια για ενεργοβόρες επιχειρήσεις και κίνητρα για ενεργειακή βελτιστοποίηση.
Στήριξη αγροδιατροφικού τομέα: επιδότηση λιπασμάτων και άλλων εισροών, μείωση κόστους παραγωγής για διατήρηση ανταγωνιστικότητας.
Στοχευμένη στήριξη περιφερειακών οικονομικών κλάδων: όπως η Δράμα (μάρμαρο, μεταποίηση, αγροδιατροφή), που πλήττονται δυσανάλογα.
Εντατικοποίηση ελέγχων στην αγορά καυσίμων: για αποφυγή φαινομένων αισχροκέρδειας και δίκαιη μετακύλιση τιμών.
Ενόψει του κινδύνου απώλειας θέσεων εργασίας να υπάρξουν ειδικά προγράμματα στήριξης των υφιστάμενων θέσεων εργασίας ενώ να εξεταστεί και η επαναφορά της επιδότησης του συνολικού κόστους μισθοδοσίας (4-12%) που ίσχυε τα προηγούμενα χρόνια στην Περιφέρεια ΑΜ-Θ.
Πιστεύουμε ότι η εφαρμογή των παραπάνω μέτρων κρίνεται αναγκαία, άμεση & μπορεί να μειώσει σημαντικά το κόστος παραγωγής, να διατηρήσει τη ρευστότητα και την ανταγωνιστικότητα, να στηρίξει τις εξαγωγές και να προστατεύσει τη βιωσιμότητα της παραγωγικής βάσης της χώρας.
Σε μια εποχή όπου η αστάθεια και η αβεβαιότητα γίνονται η νέα κανονικότητα, η Ελλάδα χρειάζεται στρατηγική, προσαρμοστικότητα και συλλογική δράση για να προστατεύσει την παραγωγή της και να στηρίξει τους εξαγωγικούς της κλάδους. Η κρίση δεν θα εξαφανιστεί σύντομα. Αλλά μπορούμε να μειώσουμε την έκθεσή μας, να ενισχύσουμε την ανθεκτικότητά μας και να μετατρέψουμε την αβεβαιότητα σε ευκαιρία για ανανέωση και εξωστρέφεια.
Ακολουθήστε μας στο Google News στο Facebook και το Instagram και δείτε τα video μας στο TikTok
